بسیج مستضعفین

بازگشت عنوان سازمانی «بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» به «بسیج مستضعفین» که درحکم انتصاب رئیس این سازمان توسط مقام معظم رهبری قطعیت یافت، تحلیل‌ها و چراهای متفاوتی را به همراه داشت.
این چراها در عرصه نقادی نبود اما بازگشت مفهومی آن بعد از گذشت 30 ‌سال از انقلاب اسلامی، نیاز به تبیین و توضیح مسؤولان محترم بسیج دارد. با گذری به نامگذاری اولیه بسیج توسط حضرت امام (ره)، در حد بضاعت به چرایی این بازگشت اشاره خواهیم کرد.
1ـ تشکیل اولیه بسیج توسط حضرت امام (ره) با عنوان «بسیج مستضعفین» صورت گرفت. هنگام تأسیس بسیج مستضعفین، سخنی از الحاق آن به سپاه در میان نبود و مباحث مختلفی بر سر اداره این نهاد صورت گرفت و نهایتاً در تیرماه 59 مجلس شورای اسلامی الحاق آن را به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تصویب نمود. به رغم تصویب مجلس شورای اسلامی، الحاق عملی بسیج مستضعفین به سپاه، تا دی ماه همان سال به طول انجامید و شروع جنگ تحمیلی در حد فاصل تصویب و الحاق اتفاق افتاد.
2 ـ برخی بر این عقیده‌اند که واژه «استضعاف» به معنی فقر اولیه نیست و برای افراد یا جماعت و ملتی به کار برده می‌شود که به فقر کشیده شده‌اند و ابتدا به ساکن اینگونه نبوده‌اند. لذا کاربرد این واژه را در بدو پیروزی انقلاب امری پسندیده و قابل دفاع می‌دانند اما اکنون استضعاف در کشور مفهوم اولیه خود را از دست داده است. علاوه بر آن اگر «مستضعفین» را به مثابه «گفتمان» به کار گیریم، حدود 40 درصد جامعه ما در این دایره جای نمی‌گیرند در حالی که بسیاری از آنها عضو و علاقه‌مند به بسیج هستند.
3ـ در تبیین چرایی بسیج مستضعفین، ابتدا باید مفهوم آن را از قالب‌های ذهنی فعلی بیرون کشید. واژه مستضعف نیز همانند واژه «عدالت» به صورت ناخودآگاه، ذهن آدمی را به حوزه اقتصاد و محرومیت اقتصادی سوق می‌دهد. لذا باید مفهوم مستضعف را به عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و اعتقادی تسری داد و جامعیت آن را بازتولید نمود.
4 ـ به نظر می‌رسد هدف اصلی حضرت امام (ره) از کاربرد واژه مستضعفین جهت بسیج، ابعاد مختلفی را در بر می‌گیرد که تاکنون نسبت به تبیین آن اقدام مؤثری صورت نگرفته است. از جمله این دلایل می‌توان به:
1ـ 4ـ بسیج از دیدگاه امام (ره) «منحصر به ایران اسلامی نیست» لذا هر انسان مظلومی که در سراسر جهان به استضعاف کشیده شده است و مغضوب دیکتاتورها و استکبار جهانی است، عضوی از «جامعه جهانی بسیج» است، لذا گفتمان امام (ره) مبتنی بر قطب‌بندی دوگانه استضعاف ـ استکبار بود و این آرایش، ضمن دائمی بودن، مرز و جغرافیا نمی‌شناسد.
2 ـ 4 ـ در اندیشه امام (ره) رفاه و مبارزه با هم همسویی ندارند. به اعتقاد وی «کسانی که معتقدند مبارزه و رفاه با هم قابل جمع‌اند آب در هاون می‌کوبند» لذا شعاع و جغرافیای حضرت امام (ره) جهت مبارزه جهانی علیه استکبار، عالم مستضعفین است و پا برهنگان مدنظر امام (ره) در این مبارزه فقط فقرای اقتصادی نیستند، چرا که سرمایه‌های ملی و هویتی و فرهنگی ملت‌ها امروز به همان سان که منابع اقتصادی و قدرت سیاسی آنان در چنبره استکبار گرفتار آمده، به غارت رفته است.
3 ـ 4ـ در نگاه اعتقادی امام (ره) و تشیع و در عهدی که خداوند در قرآن بر آن تأکید کرده است، مستضعفین وارث حقیقی زمین‌اند. بنابراین بسیج مستضعفین در زمان غیبت منجی به دنبال تحقق و آماده سازی این «وراثت» است. در گفتمان دینی و شیعی تا زمانی که «نجعلهم‌الائمه» از قوه (غیبت) به فعل (ظهور) منجر نشود، جهانیان در استضعاف به سر خواهند برد. بر اساس این نگرش، رفاه مادی و اجتماعی هم اگر صورت گیرد باز جامعه جهانی در انتظار منجی که دشمن مستکبرین است خواهد بود و برای تحقق «نجعلهم الوارثین» تلاش می‌نماید.
بنابراین بسیج مستضعفین متشکل از فقیران اقتصادی نیست، بلکه متشکل از همه کسانی است که جهت تحقق «ونریدان نمن علی‌الذین استضعفوا فی‌الارض» تلاش می‌نمایند. نقش ایران اسلامی در این میان چیست؟ ایران امروز زایشگاه و مهد اولیه این حرکت جهانی است و عالم مستضعفین را برای برافراشته شدن این پرچم صلا می‌زند. به تعبیر سید شهیدان اهل قلم، ایران امروز مرکز آن نور مقدسی است که در ظلمات این عصر درخشیدن گرفته است و فردای تاریخ را تا عصر عدالت جهانی روشن خواهد نمود. چرا در ایران امروز، بسیج متولی فراخوانی مستضعفین عالم برای ایجاد حکومت آنان بر زمین است؟ برای پاسخ به این سؤال باید به ارتباط رهبر وارثین و بسیج پرداخت زیرا نباید شک نمود که بهترین یاران او در میان بسیجیان هستند. سید شهیدان اهل قلم در این باره می‌نویسد: «بسیج قبله آمال همه کسانی است که حقیقت انتظار موعود را دریافته‌اند و می‌دانند که جز این راه، هر چه هست، نقش خیال بر آب باطل زدن است. بسیجی‌ها دلباخته حق‌اند و ما دلباخته بسیجی‌ها. آنها سربازان امام زمان (عج) و پیوستگان به او هستند. تو اگر در جست‌وجوی موعود خویش هستی او را در میان سربازانش بجوی. بسیجی خود را در نسبت میان مبدأ و معنا می‌بیند و انتظار موعود و با این انتظار هویت تاریخی انسان را باز می‌یابد. او آسایش تن را قربانی کمال روح می‌کند و خود را نه در روز و ماه و سال و شهر و کوچه و خیابان که در فاصله میان مبدأ و موعود تاریخ باز می‌شناسد و برای مبارزات بعدی آماده می‌شود.» پارامترهای مهمی همچون جهانی خواندن بسیج توسط امام (ره)، استمرار استضعاف تا ظهور منجی عدالت‌گستر و لزوم گفتمان‌سازی در مقابل جبهه استکبار از جمله دلایل نامگذاری «بسیج مستضعفین» است. درواقع چیزی عوض نشده است، دیروز بسیج مستضعفین در جنگ سخت می‌جنگید و امروز وارد جبهه جنگ نرم می‌شود. جبهه تغییر کرده است اما عنوان باید ثابت بماند. بسیج مستضعفین به مثابه گفتمان و میقات مظلومین علیه مستکبرین است و تا مبارزه هست جبهه مستضعفین نیز هست و تا منجی نیامده رسالت از دوش هیچ کس برداشته نمی‌شود.
/ 1 نظر / 8 بازدید
طهورا

حرکتی عالی و سنجیده و بجا بود . دیگر کسی نمیتواند بسیج را یک شاخه نظامی تلقی کند و اینهمه جار و جنجالی که همیشه منافقین و مغرضین بپا میکردند " که بسیج نظامی است و نباید دخالت کند " برچیده میشود. چون حقیقتا بسیج یک تشکل مردمی است نه نظامی ! از این بابت خوشحالم.